Frank von Hebel, Dagblad van het Noorden 9-9-’13, SD vermoordt Aldert Derk Omta (1879-1944) 9-9-’44

Wilhelmina Gesina Omta ?

“Het proces tegen oorlogsmisdadiger Siert Bruins in het Duitse Hagen draait om de moord op verzetsstrijder Aldert Klaas Dijkema. Hij werd aangehouden na een bezoek op de boerderij van de familie Omta in Bierum. Akkerbouwer Aldert Derk Omta was enkele weken daarvoor neergeschoten door de SD. Zijn dochter Gé Everts-Omta (83) uit Winsum herinnert zich die dag nog goed. Het is 9 september 1944. De Duitsers komen.

Gé Omta (14) ziet de overvalwagens op hetzelfde moment als haar moeder. Het gezin zit aan tafel in het voorhuis. Fokko Omta (33), de oudste zoon, zit in het verzet. Hij wordt gezocht. Twee andere zonen, een neef en een buurjongen zitten ook ondergedoken op de boerderij. Hier verstoppen ze zich voor de Duitsers. Ze willen niet in Duitsland werken.

De warme maaltijd is net voorbij. Het is zaterdagmiddag. Buiten schijnt de zon. Alleen de stem van Aldert Derk Omta (65) klinkt. Hij leest voor uit de Bijbel. “Uit de benauwdheid heb ik den Heere aangeroepen, de Heere heeft mij verhoord, stellende mij in de ruimte.”

Hij ziet zijn vrouw en dochter uit het raam kijken. Hij maakt een ongeduldige beweging met zijn arm. Dit is geen tijd om uit het raam te kijken. Dit is een tijd om te luisteren. “Moffen”, roept iemand. Hij kijkt op, ziet de wagens en slaat de Bijbel dicht. Dan is er chaos. De borden, messen en vorken van de onderduikers worden van tafel geveegd. Fokko en de onderduikers razen de kamer uit, naar hun schuilhol in de graanschuur.

De Duitse Sicherheitsdienst (SD) heeft de boerderij al langere tijd in het vizier. Het is niet de eerste keer dat overvalwagens het erf oprijden. De Duitsers weten dat Fokko Omta in het verzet zit. Ze weten dat er onderduikers op de boerderij zijn. Maar ze kunnen hen niet vinden. Maar vandaag worden ze gevonden. Koste wat kost. Ze willen niet weer voor gek staan.

De SD is goed voorbereid. De omgeving is afgezet, de vluchtroutes naar Bierum en Spijk zijn afgesneden. Niemand kan ontsnappen. De onderduikers moeten erop vertrouwen dat hun schuilhol niet te vinden is. De boerderij is groot. Omta bezit 38 hectare. Er staan stallen en schuren. Verstopplekken genoeg.

De roodgroene hekken op de ree, de lange oprit, vertragen de opmars van de overvalwagens. De Omta’s sluiten de hekken altijd met opzet. Het levert de onderduikers kostbare minuten op. Fokko rent eerst nog naar zijn kamer. Hier ligt een radio en een revolver. Hij graait ze mee en sprint naar het schuilhol in de schuur. Hij sluit de toegang. En dan wachten ze af. De Duitsers zijn er.

Tientallen SD’ers, onder wie Nederlanders die met de Duitsers samenwerken, rennen over het terrein. Gé hoort ze schreeuwen en dreigen. De SD wil niet nog een keer met lege handen vertrekken. Ze doorzoeken alles grondig. De mannen schieten op mogelijke schuilplaatsen onder graan, vlas en kaf en rammen met de kolven van hun machinegeweren tegen planken. In het hol horen ze het geblaf van honden. Het hart van Fokko mist een slag. Speurhonden. En ze zijn vergeten peper te strooien. De kans dat de honden hun spoor ruiken is nu een stuk groter.

Gé ziet hoe de SD’ers haar vader mee sleuren. “Wo ist der Junge?” brullen ze tegen hem. Hij zegt niks. Ze lopen met hem over het erf en kijken in elk gebouw. Hij wordt bedreigd en geslagen. Maar hij zegt niks.

Kees van Dijk loopt nietsvermoedend het erf op. De verzetsstrijder had van Fokko een boodschap gekregen. Of hij wilde langskomen. Van Dijk ziet de overvalwagens niet. Die staan uit het zicht achter hoge korenhopen geparkeerd. Hij loopt regelrecht in de armen van de SD. Hij wordt geslagen. Wat heeft hij hier te zoeken? Varkensvoer, luidt het antwoord. Ze vragen het Omta, die de verklaring van Van Dijk niet heeft gehoord. ’Varkensvoer’, antwoordt hij. Bedenkt hij het terplekke? Is het afgesproken? Onbekend. Maar hij redt het leven van de verzetsstrijder. Kees van Dijk mag vertrekken.

De SD zoekt verder. In het hol luisteren ze naar de stemmen van de Duitsers. Ze klinken steeds harder. Dreigender. En dan opeens zijn er twee schoten. Een kogel raakt Aldert Derk Omta in het hart, de ander in zijn slaap. Hij zakt in elkaar. SD’ers dragen zijn lichaam een schuur in. Ze zetten hem in een zittende houding tegen een muur en leggen een hooivork over zijn knieën. Corpus delicti: hij wilde ons aanvallen. We moesten ons verdedigen.

Fokko hoort de schoten en vreest het ergste. Hij kijkt naar de revolver in zijn handen, maar doet niets. De SD zoekt verder. Intussen is de dokter gehaald. Hij kan niets anders dan de dood vaststellen. En dan gaan ze weg. Portieren slaan dicht. Geschreeuw. Het geronk van motoren. De Duitsers vertrekken weer met lege handen, maar ze laten een dode achter. Gé gaat op de fiets de wijkzuster halen, die het lichaam van haar vader moet afleggen.

De onderduikers vluchten via sloten bij de boerderij vandaan. Ze vinden in Bedum onderdak bij een familielid. Enkele dagen later wordt boer Omta begraven. De SD eist dat alleen de naaste familie erbij mag zijn. Overvalwagens en zwarte uniformen staan in de omgeving van het kerkhof in Bierum verdekt opgesteld. Misschien dat de zonen nog op komen dagen. Maar ze laten zich niet zien.

Fokko stuurt van zijn nieuwe onderduikadres een boodschap naar Aldert Klaas Dijkema, een verzetsstrijder. Hij is landbouwer in Oosterwijtwerd. Fokko wil een vals persoonsbewijs. Dijkema zorgt ervoor. Op 21 september komt hij het persoonsbewijs afleveren op de boerderij van de familie Omta. Hij weet niet dat de SD op dat moment de boerderij opnieuw doorzoekt. Dijkema loopt recht in de armen van de Duitsers. SD’ers Siert Bruins en August Neuhauser nemen hem mee naar Appingedam en schieten hem dood bij de Bronsfabriek.

9 september 2013. Gé Everts-Omta (83) denkt nog veel aan die 9de september, nu 69 jaar geleden. Ze volgt het proces dat 2 september tegen Siert Bruins begon. “Pas jaren later, toen ik een foto van hem in de krant zag, wist ik dat hij die dag erbij was. Ik herkende hem. Ik weet in elk geval zeker dat Neuhauser bij mijn vader was toen hij werd doodgeschoten. Hij is daar later ook voor veroordeeld. En waar Neuhauser ging, ging Bruins. Dat was zijn rechterhand.”

Neuhauser is overleden. Bruins brengt mogelijk zijn laatste dagen in een cel door. “Ik hoop op een eerlijk vonnis. En ik hoop dat hij beseft dat hij vroeger verkeerd heeft gehandeld. Moord verjaart niet, ook al ben je nog zo oud.”

Uit: Dagblad van het Noorden  (9-9-2013), door Frank von Hebel.

Derk Arents Omta overleden “aan verval van krachten”

De geboorte van Arent Willems op 29 september 1709 is een gebeurtenis die iedere Omta aangaat. Want nadat Arent, landbouwer aan de Vierhuizerweg in Spijk, op zijn 42-ste in 1751 trouwt met de dan 24-jarige Geertje Arents krijgt het echtpaar twee dochters en vier zonen: Willem Arents, Arent Arents, Tjasse Arents en Derk Arents. In 1811 eisen de Fransen dat iedere Nederlander een eigen achternaam heeft, onze bezetters worden gek van de verwijzingen naar de voornaam van de vader. Kort: ze weten niet welke Jan Corneliszoon ze zoeken voor zijn belastingaanslag of oproep voor de militaire dienst. De zonen van Arent Willems en Geertje Arents kiezen onder napoleontische dwang ieder hun eigen, andere achternaam: Willem Arents Van der Ploeg, Arent Arents Ungersma, Tjasse Arents Biewenga èn: Derk Arents Omta. Dat zal wennen geweest zijn.

Derk Arents Omta is in 1767 als nakomertje geboren. Zijn vader is dan al 58 en overlijdt als Derk Arents nog maar 9 jaar is. Derk Arents kiest in 1811 de achternaam Omta omdat hij dan een boerderij heeft op de restanten van de middeleeuwse Omtadaborg, een versterkt kasteel in ’t Zandt (boven, in het midden van de kaart). Derk Arents heeft een jaar eerder de boerderij overgenomen van zijn schoonmoeder Engeltje Jans. Met het aannemen van de achternaam Omta wordt hij de stamvader van zijn kinderen en alle andere Omta’s sindsdien geboren.

Er is meer bekend over Derk Arents. In 1792 trouwt hij te Godlinze met Martje Klaassens. Zij krijgen eerst zes zonen en daarna drie dochters. Materieel gaat het hem voor de wind: hij staat op een lijst met ‘hoogstaangeslagenen’ in het departement Westereems, de door de Fransen opgelegde samenvoeging van Groningen, Drenthe en het Duitse Reiderland. De eerste Omta uit de geschiedenis betaalt tussen 300 en 350 gulden belasting, zo’n zesduizend in de euro’s van nu.

luinga (kleur)Derk Arents heeft middelen en ambitie om zijn boerderij aanzien te geven en bezoekt (mogelijk in 1824) de veiling van de inboedel van de Luingaborg in Bierum. Hij keert huiswaarts met “een hek en vier marmeren beelden op voetstukken voor de verfraaiing van zijn boerderij”. Voor zichzelf koopt de eerste Omta in  1822 onderhands “twee banken aan de noordzijde in de kerk te ’t Zandt ter rechter zijde van de preekstoel”.

Juli 1842, twee jaar na de dood van zijn vrouw,  informeert Derk Arents vrienden en bekenden over het overlijden van zoon Arend Derks: “Heden overleed te Groningen mijn geliefde oudste zoon, in den ouderdom van 49 jaren, na eenige jaren sukkelend lijden”. Een broer van de overledene, Willem Derks, woont en werkt dan met zijn vrouw Derkje Luilfs Edema bij zijn vader op de Omtadaborg. In 1843 wordt hun enige kind geboren: Luilf Willems Omta. Derk Arents heeft D.A. Omta dooddeze kleinzoon nog net gekend: als Luilf Willems een jaar oud is overlijdt opa. “Uit aller naam” delen dochter Engeltje Derks Omta en haar man Garmt Ties Tiessen in 1844 op pagina drie van de Groninger Courant hun verlies met de lezers: “Heden, den 17 februarij, des morgens te 4 uren, overleed, op Omtada, aan verval van krachten, onze geliefde Vader en Behuwd-Vader Derk Arents Omta, in den ouderdom van ruim 76 jaren”. Willem Derks zet het boerenbedrijf voort tot zijn dood in 1849. Dan neemt zijn weduwe het over. Wanneer zij in 1864 ook sterft wordt Luilf Willems landbouwer op de Omtadaborg.

En eigenlijk hadden die Fransen wel een punt.

Albert Omta (1914-2008)

Albert Omta & Elisabeth BartelsAlbert Omta, zoon van Wiert Pauwel Omta en Antje Douma, zag in 1914 het levenslicht in Bierum. Op de foto staat hij met zijn vrouw Elisabeth Bartels. Voor zijn verzetswerk tijdens de Tweede Wereldoorlog ontving Albert Omta meerdere onderscheidingen. Na de oorlog begon hij aan een loopbaan als burgemeester: van 1946 tot 1965 van de gemeente Noordbroek en na de fusie in 1965 van deze gemeente met Zuidbroek van de nieuwgevormde gemeente Oosterbroek (tegenwoordig Menterwolde). Hij bleef daar burgemeester tot aan zijn pensionering in 1979. Na zijn overlijden schreef Louis van Kelckhoven onderstaand In Memoriam voor het Dagblad van het Noorden (gepubliceerd op 3 september 2008).

“In Huize St. Jozef in Sappemeer is afgelopen zaterdag oud-burgemeester Albert Omta op 93-jarige leeftijd overleden. Omta was 33 jaar burgemeester. Eerst van Noordbroek, later van Oosterbroek, de huidige gemeente Menterwolde. Eigenzinnig, rechtlijnig en zuinig, maar ook innovatief.

Zo had Noordbroek misschien wel de eerste vuilophaaldienst van Nederland. Burgemeester Omta liet een kar, getrokken door twee Belgische paarden, door het dorp rijden om het huisvuil op te halen. “Uniek voor Nederland”, zegt Klaas Nieland, gemeentesecretaris van Menterwolde en sinds jaar en dag goed bevriend met Omta.

Albert Omta was een burgemeester van de oude stempel; eigenzinnig en rechtlijnig. “Maar met een gigantische uitstraling”, zegt Nieland. Omta, geboren in het Noord Groningse Bierum, werd op 1 augustus 1946 benoemd tot burgemeester in Noordbroek.
Klaas Nieland:
”Hij was een 
groot verzetsman, maar daar praatte hij alleen met intimi over.”
Na de oorlog
kreeg Omta verzetsonderscheidingen uit Nederland en Amerika. Daarnaast was 
hij Ridder in de 
Orde van Oranje Nassau.

Al snel na zijn benoeming kwam Omta met het saneringsplan poldergebied Noordbroek. Nieland: “Arbeiderswoningen werden vervangen door sociale woningbouw. De woningen met douche, toilet en zonnige kamers waren revolutionair.”

Samen met zijn vrouw richt te Omta Avondzon op, een stichting die zich bezighield met het bouwen en verhuren van bejaardenwoningen.

Overlijdensbericht Albert Omta (1914-2008)Op 1 juli 1965, nadat Noordbroek en Zuidbroek vrijwillig waren samengevoegd tot de gemeente Oosterbroek, werd Albert Omta benoemd tot burgemeester, wat hij tot zijn afscheid in 1979 bleef. Na zijnpensionering bleef hij in Zuidbroek wonen.

Omta was een fervent wandelaar en de Omtaweg, waaraan het Van der Valk restaurant ligt, lag vaak op zijn route. Voordat deze weg er lag, reed het zware vrachtverkeer van de zandwinning Botjesgat dwars door het dorp Zuidbroek. Omta liet exploitanten een kwartje per kuub zand extra betalen. Van dat zogeheten kwartjesfonds werd de weg aangelegd.

Op de dag van Omta’s afscheid reed Nieland met hem door de gemeente. “Bij wat we nu kennen als de Omtaweg, bleven we staan. Kijk eens naar buiten, zei ik, valt je ook iets op? Prachtig vond ie het.”

Een jaar geleden verhuisden Albert Omta en zijn vrouw Bets naar Huize St. Jozef in Sappemeer. Bets Omta-Bartels overleed zeven weken geleden. Albert Omta wordt morgenmiddag om twee uur gecremeerd in het crematorium in Groningen.”

Lindsay Omta (1986) zoende haar Eric voor het eerst in Gasworks Park

Lindsay Omta & Eric OlberdingZaterdag 2 augustus 2014 trouwen Lindsay Omta en Eric Olberding. Lindsay (geboren in 1986) is een dochter van Stephen Omta en Jody Enzie. Het huwelijk wordt voltrokken in Bellingham (Washington). Lindsay en Eric maakten een website voor hun huwelijk. Lindsay beschrijft daar hoe zij ten huwelijk werd gevraagd. Ze keerden daarvoor terug naar de plek van hun eerste kus: Gasworks Park.

“Eric vroeg me op 30 maart 2013 ten huwelijk in het Gasworks Park in Seattle (Washington), de plek van onze eerste kus.

Seattle blijft trouw aan zijn stereotypen: zeer zelden is er een mooie, zonnige dag tussen de maanden oktober en juli. Echter, op deze bijzondere dag scheen de zon en het was een warme, mooie dag om naar buiten te gaan en te genieten van een aantal van de voordelen van het leven in de staat Washington.

Lindsay Omta (trouwfoto)Omdat het onverwacht prachtig weer was, stelde Eric voor dat we naar het Gasworks Park zouden gaan, aangezien we er lange tijd niet waren geweest. We konden er een leuke dag van maken. Ik stemde toe, zonder iets te vermoeden.

We kwamen aan bij Gasworks Park en liepen naar de top van de grote heuvel in het park dat over Lake Union kijkt en een prachtig uitzicht geeft op de skyline van Seattle. Ik weet wat je denkt …… dat hij op dat moment knielde en me vroeg om met hem te trouwen ….. noppes! Dat is niet wat er gebeurde.

Degenen onder jullie die in de Pacific Northwest wonen weten heel goed dat als het een mooie dag is, ongeveer 90% van de bevolking exact dezelfde dingen gaat doen als jij. Vanwege dit feit waren er ook ongeveer 100 andere mensen op de top van de heuvel om te genieten van het uitzicht en de zon. Eric gaf later toe dat hij van plan was mij ten huwelijk te vragen op die top, maar hij durfde het niet bij het zien van al die mensen.

Dus liepen we vanaf de top van de heuvel naar beneden en wandelden ongeveer een half uur in het park. Op dat moment besloten we om in het gras te gaan zitten in een ander deel van het park. Om gewoon wat te praten en te genieten van de zon.

Ik zat wat te mijmeren, keek over het water weg van Eric om te genieten van het uitzicht en het moment. Toen hoorde ik hem zeggen: “Lindsay?” en draaide ik mijn hoofd om te zien wat hij wilde. Hij hield de ring vast en vroeg me om met hem te trouwen!

Het was perfect, persoonlijk en intiem. Ik kon niet op een mooier moment ten huwelijk gevraagd worden!”